سه مسیر برای دستیابی به رشد در میانه عدمقطعیتها
نویسندگان: آیریس هرمان، جسیکا استنزبری، استفان استرو، هندریک فلاک
با وجود امیدهایی که در سال گذشته برای بهبود وضعیت صنعت شیمیایی وجود داشت، شرایط همچنان دشوار باقی مانده است. فعالان این صنعت پس از سال سخت ۲۰۲۳، انتظار داشتند در سال ۲۰۲۴ شاهد بازگشت به شرایط عادی باشند. اما ترکیبی از ظرفیت مازاد، تقاضای ضعیف در چین، و ورود گسترده محصولات ارزانقیمت، موجب فشار بر قیمتها و بیثباتی بازار شد.
افزایش هزینههای انرژی، بهویژه برق در اروپا، بسیاری از تولیدکنندگان را به جابجایی یا کوچکسازی عملیات خود سوق داده است. در عین حال، کمبود نیروی کار ماهر و مشکلات بوروکراتیک، موانعی جدی در مسیر افزایش کارایی و سازگاری ایجاد کردهاند.
آشفتگیهای سیاسی و تمایل به حمایتگرایی و ملیسازی در اقتصادهای بزرگ مانند آمریکا، فرانسه و آلمان نیز بر پیچیدگیها افزودهاند. در ایالات متحده، دونالد ترامپ اعلام کرده است که قصد دارد تعرفههایی تا ۶۰ درصد بر واردات از چین و تا ۲۰ درصد بر واردات از سایر کشورها اعمال کند. به گفته شرکت آلیانز، این تصمیم میتواند رشد تجارت جهانی در سال ۲۰۲۶ را تا ۲.۴ درصد کاهش دهد و ۶۷ میلیارد دلار از صادرات اروپا و چین را در معرض خطر قرار دهد. در چنین شرایطی، بسیاری از شرکتهای شیمیایی پروژههای سرمایهگذاری خود را به تعویق انداختهاند و اولویتها را مجدداً ارزیابی میکنند.
در چنین فضای پرچالشی، هوشیاری و چابکی برای فعالان این حوزه ضروری است. در کنار تمرکز بر کاهش هزینهها و تقویت تابآوری، سه رویکرد کلیدی برای موفقیت در سال ۲۰۲۵ و پس از آن عبارتاند از:
۱. تطبیق با تغییرات سیاستهای وارداتی آمریکا و روند تولید داخلی
اجرای تعرفههای جدید از سوی دولت آمریکا، بهویژه در دوره ریاستجمهوری ترامپ، میتواند تأثیر عمیقی بر بخشهای مختلف صنعت شیمیایی بگذارد؛ بهویژه در حوزههای پتروشیمی پایه. در سال ۲۰۲۳، مجموع ارزش حملونقل مواد شیمیایی پایه و واسطههای مستقیم آنها در آمریکا به ۲۲۳ میلیارد دلار رسید که از این میزان، ۴۶ میلیارد دلار وارداتی بوده است. شرکای اصلی شامل کانادا، چین و آلمان هستند.
در حالی که نیاز آمریکا به الفینها عمدتاً از تولید داخلی تأمین میشود، وابستگی به واردات در مواد آروماتیک و متانول تا ۵۰ درصد بازار را در برمیگیرد. صنایع پاییندستی همچون تولید پلاستیکهای صنعتی، مواد دارویی و افزودنیها بهشدت از این واردات تأثیر میپذیرند و در صورت اعمال تعرفهها با افزایش هزینهها مواجه خواهند شد.
در عین حال، کاهش مالیاتها و اقدامات تسهیلگرانه دولت ترامپ میتواند باعث رونق سرمایهگذاری داخلی در آمریکا شود. از سوی دیگر، در اروپا، هزینههای بالای مواد اولیه و کاهش مصرف داخلی، باعث تشدید نوسانات در تولید شده و بر اهمیت کارایی عملیاتی و تابآوری افزوده است. شرکتها باید راهبردهای سرمایهگذاری و ردپای جهانی خود را بازبینی کنند تا بتوانند هم از فرصتهای رشد در آمریکا بهرهمند شوند و هم در اروپا، تابآوری خود را حفظ کنند.
۲. جستوجوی مسیرهای جدید برای رشد و تنوعبخشی
برای رشد پایدار، شرکتهای شیمیایی باید بهدنبال بازارهای جایگزین و فرصتهای جدید باشند. این مسیر از طریق نوآوری، توسعه محصولات متمایز، و مدلهای کسبوکار چرخشی و کممصرف امکانپذیر است. بازنگری در جغرافیای عملیاتی نیز ضروری است تا از بازارهای نوظهور حداکثر استفاده شود.
هند نمونهای بارز در این زمینه است. ارزش فعلی صنعت شیمیایی این کشور حدود ۲۲۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود و انتظار میرود تا سال ۲۰۲۷ با نرخ رشد سالانه ۱۱ تا ۱۲ درصد به یک تریلیون دلار تا سال ۲۰۴۰ برسد. حمایتهای دولتی همچون طرحهای PLI و RoDTEP و جذب ۸۴۴ میلیون دلار سرمایهگذاری مستقیم خارجی در سال ۲۰۲۴، رشد این صنعت را تقویت کردهاند.
هند از نظر هزینه نیروی کار، امکان ساخت تأسیسات با هزینه کمتر، و موقعیت استراتژیک در زنجیره تأمین جهانی مزایای فراوانی دارد. سرمایهگذاریهای زیربنایی همچون ایجاد پارکهای پلاستیک و مناطق ویژه پتروشیمی (PCPIRs) نیز محیط مساعدی برای فعالیت شرکتهای شیمیایی فراهم کردهاند.
۳. ارزیابی واقعگرایانه سبد ESG و شتاب در گذار به پایداری
پایداری یکی از دغدغههای اصلی صنعت شیمی است؛ اما تحقق اهداف محیطزیستی با محدودیتهای مالی مواجه شده است. بررسیهای CDP نشان میدهد که ۴۴ درصد از شرکتهای شیمیایی در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ کاهش سرمایهگذاری در پروژههای سبز را گزارش کردهاند، و پیشبینی میشود ۳۶ درصد دیگر نیز در سال جاری با کاهش مواجه شوند.
واقعیت این است که مشتریان هنوز حاضر نیستند تنها به خاطر ویژگیهای زیستمحیطی هزینه اضافی پرداخت کنند؛ بنابراین، محصولات جدید باید هم کارایی بالا داشته باشند و هم از نظر زیستمحیطی قابل قبول باشند (مانند محصولات کمکربن، غیرسمی و بازیافتی).
اصلاح جهتگیریهای تحقیق و توسعه و بازنگری در سبد محصولات به نحوی که با منابع محدود، بیشترین ارزش اقتصادی و محیطزیستی را داشته باشند، امری حیاتی است. تنها در صورت اجرای مقررات سختگیرانه نظیر مقررات پلاستیک اتحادیه اروپا است که میتوان انتظار داشت الگوهای تقاضا نیز تغییر کند.
در سال ۲۰۲۵، شرکتهای شیمیایی بیش از پیش بر بازسازی ساختارهای هزینه و بهبود رقابتپذیری تمرکز خواهند کرد، در حالی که همچنان مسیر گذار به پایداری را دنبال میکنند. آنها باید موقعیت خود را نسبت به بازارهایی همچون آمریکا و چین ارزیابی کرده، فرصتهای رشد جایگزین را شناسایی کنند و بررسی دقیقی از سلامت سبد ESG، برنامههای تحقیق و توسعه، و وضعیت مالی خود بهعمل آورند.
برای مطالعه گزارشهای بیشتر و اخبار روز صنعت مواد اولیه شیمیایی، همراه ما در وبلاگ خبری زکیه تجارت باشید.
منبع اصلی تحلیل بازار مواد اولیه شیمیایی در سال 2025
